Jonasz Kofta

niedziela, 28 wrzesień 2008
Liryk i satyryk w jednej osobie.

Jonasz KoftaJonasz, a w zasadzie Janusz, Kofta urodził się 28 listopada 1942 w Mizoczu na Wołyniu, gdy jego rodzice uciekali przed Niemcami na Wschód. Po wojnie rodzina osiedliła się we Wrocławiu. Mając kilkanaście lat, przy okazji rozwodu rodziców, przyszły znakomity satyryk i poeta, dowiedział się o żydowskim pochodzeniu ojca. Zapowiedział wówczas, że dopóki w Polsce będzie choć jeden antysemita, dopóty będzie mówił, że jest Żydem. Wtedy też zmienił imię na Jonasz.

Po skończeniu liceum plastycznego w Poznaniu, Jonasz Kofta rozpoczął studia na warszawskiej ASP. Jesienią 1962 roku trafił na Mokotowską 48, gdzie wówczas mieścił się klub studencki "Hybrydy". Tam rozpoczął współpracę m.in. z Adamem Kreczmarem, Janem Pietrzakiem, Janem Tadeuszem Stanisławskim, Stefanem Friedmanem i Wojciechem Młynarskim, powołując do życia kabaret „Hybrydy”, którego kontynuacją od 1967 roku był Kabaret Autorów "Pod Egidą".
Od 1964 roku Jonasz Kofta współpracował z Polskim Radiem, głównie z III Programem. Współtworzył kilka radiowych cykli: "Duet liryczno-prozaiczny" z Janem Pietrzakiem oraz "Dialogi na cztery nogi" i "Fachowcy" ze Stefanem Friedmanem. Genezę "Dialogów" Friedman wspomniał w jednym z wywiadów: "(…) ludzie na ogół bredzą nieświadomie, my postanowiliśmy bredzić świadomie i w ten sposób powstały ‘Dialogi’. Po prostu, chcieliśmy zrobić sztukę z dialogów, a jej mottem miały być słowa: ‘Rozmowa nie muchołapka, nie musi się kleić’. Nasze rozmowy były spontaniczne i bawiliśmy się przy nich świetnie, mam nadzieję, że nie lepiej, niż słuchacze".
W 1966 roku zadebiutował w "Szpilkach". Pisał też dla "Radaru", "Płomyka" i "itd.". Współpracował z Teatrem "Syrena". W 1969 roku piosenka "Kwiat jednej nocy" zaśpiewana przez Alibabki zdobyła nagrodę KRiTV podczas 7. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. Na festiwalu pojawiał się jeszcze wielokrotnie, zdobywając kolejne nagrody.
Wojciech Młynarski przypomina zwłaszcza jeden opolski koncert z udziałem Kofty: "Najmilej (…) wspominam taką dużą imprezę w 1977 roku, która nazywała się ‘Nastroje – nas troje’. A nas troje to była Agnieszka Osiecka, o której śpiewaliśmy, że ‘to była Agnieszka, ten kolor włosów tak zwą’ na melodię ‘To była blondynka’; następnie nieżyjący już wspaniały poeta w piosence, jeden z najbardziej utalentowanych ludzi jacy się w ogóle pojawili, tzn. Jonasz Kofta i była też moja sekwencja".
Historię powstania jednego z największych przebojów Kofty wspomniał w wywiadzie dla "Rzeczpospolitej" w 2000 roku Włodzimierz Nahorny: "’Jej portret’ to początkowo tytuł płyty, jaka powstała na zamówienie Polskich Nagrań. Były tam instrumentalne wersje znanych przebojów młodzieżowych grane na klawesynie, klarnecie, fortepianie oraz kompozycje Tomasza Ochalskiego, Ptaszyna Wróblewskiego i moje. Ktoś słuchając mojej kompozycji stwierdził, że to gotowy materiał na piosenkę o miłości. Potem spędziłem parę dni i nocy z Jonaszem Koftą. W wielkich emocjach opowiedziałem mu o swoich ówczesnych przeżyciach miłosnych, tęsknotach, cierpieniach. On to wszystko bardzo pięknie przelał na papier i tak powstał ‘Jej portret’."
Wspomnieć jeszcze warto, że w pewnym okresie piosenkę "Radość o poranku" ("Jak dobrze wstać skoro świt...") Polskie Radio emitowało codziennie o piątej rano. Kofta, który podobno nigdy nie wstawał przed jedenastą, publicznie przepraszał za ten niezamierzony przez niego ponury dowcip. Inne wielkie przeboje Jonasza Kofty to m.in. "Pamiętajcie o ogrodach", "Samba przed rozstaniem" i "Śpiewać każdy może". Jego piosenki wielokrotnie trafiały do filmów i spektakli teatralnych, on sam na dużym ekranie pojawił się tylko dwukrotnie – w 1966 roku w epizodzie filmu Leonarda Buczkowskiego "Marysia i Napoleon" oraz w horrorze Grzegorza Warchoła z 1985 roku "Lubię nietoperze". Z Feridunem Erolem napisał scenariusz do filmu "Zawodowcy".
Do 1980 roku występował w kabarecie "Pod Egidą". Potem wrócił do malowania. Przyjaźnił się z Henrykiem Wańkiem – malarzem i literatem, który pod wpływem rozmów z Koftą namalował obraz, będący rodzajem symbolicznego, bo w rzeczywistości nieistniejącego, nagrobka dla Brunona Schulza.
Autorzy "Alfabetu polskiej rozrywki" – Witold Filler, Ryszard Marek Groński i Jerzy Wittlin w 1974 roku pisali o nim: "Kofta jest poetą, najbliższym poezji tam, gdzie dotąd nie przeczuwano jej obecności i satyrykiem (…) pełnym pasji i osobistego zaangażowania. Jego twórczość kabaretowa to aktualność tematu i współczesność zapisu doprawiona parodystycznie potraktowanym sentymentalizmem spod znaku Wertyńskiego i STS-owską goryczą".
O znajomość z Jonaszem Koftą pytana jest też często pisarka Krystyna Kofta: "Często się zdarza, że podchodzą do mnie ludzie i zaczynają ze mną rozmawiać o Jonaszu, jak gdybym była wdową po nim. I za każdym razem cierpliwie wyjaśniam, że żoną Jonasza jest Jaga Koftowa, a ja jestem od początku, od ponad 30 lat, żoną Mirka Kofty, młodszego brata Jonasza. Natomiast Jonasza znałam od czasów szkolnych, z Liceum Plastycznego w Poznaniu, bardzo serdecznie się przyjaźniliśmy i to on poznał mnie ze swym młodszym bratem, a moim mężem".
Jonasz Kofta zmarł w Warszawie 19 kwietnia 1988 roku.

Zebrała i opracowała: TD

Wrzesień 2017
Pn Wt Śr Cz Pt So N
4
5
6
7
14
19
21

Nadchodzące wydarzenia


22
Wrz
2017
19:00
22 wrzesień 2017 19:00
WOAK Spodki - Białystok, ul. św. Rocha 14
Koncert Lubelskiej Federacji Bardów. Marek Andrzejewski - śpiew, kompozycje, teksty, gitara, Jan Kondrak - śpiew, kompozycje, teksty, Piotr Selim - [...]
22
Wrz
2017
19:00
22 wrzesień 2017 19:00
Galeria Sztuki i Miejsce Spotkań Slimak - Wrocław, pl. Konstytucji 3 maja 4
Tomek Olesiński (gitara, śpiew) i Mateusz Ulczok (akordeon) w recitalu promującym płytę "Wszystko [...]
22
Wrz
2017
19:30
22 wrzesień 2017 19:30
Kalinowe Serce - Warszawa, ul. Krasińskiego 25
Łukasz Jemioła w recitalu pt. Warszawa w piosence.
22
Wrz
2017
20:00
22 wrzesień 2017 20:00
Musique Cafe - Opoczno, ul. Biernackiego 4
Łukasz Majewski w koncercie promującym płytę pt. Niebajka.
22
Wrz
2017
20:00
22 wrzesień 2017 20:00
Biłgorajskie Centrum Kultury - Biłgoraj, ul. Kościuszki 16
29. Biłgorajskie Spotkania z Poezją Śpiewaną i Piosenką Autorską 22 września (piątek), godz. 20.00Koncert inauguracyjny - [...]
 

Wspierane przez iCagenda

Facebook

SFbBox by enter-logic-seo.gr

© Wszelkie Prawa Zastrzeżone - 2017
Projekt i wykonanie CFTB.PL