Kilka myśli o fenomenach - "Tuwim dla dorosłych" w Atelier

wtorek, 20 wrzesień 2011
Specjalnie dla Strefy Piosenki pisze Beata Bonik:

Zdarzył mi się dziwny wieczór tego lata. Wieczór zamyśleń, zadziwień i niezbyt wesołych refleksji.  A wszystko przy okazji spektaklu "Tuwim dla dorosłych" warszawskiego Teatru Roma w sopockim Teatrze Atelier.
Uświadomiłam sobie nagle fenomen Juliana Tuwima. I to nie tyle Tuwima poety – choć poetą był absolutnie niezwykłym – co fenomen Tuwima jako jednego z nieustannie najpopularniejszych tekściarzy. Nie myślę o piosenkach, które pisał dla przedwojennych kabaretów, bo to bezdyskusyjne evergreeny – śpiewane dawniej m.in. przez legendarną Hankę Ordonównę, wracają dziś w wykonaniu młodych artystów.
 
Myślę o piosenkach, które wciąż powstają. Ktoś, zauroczony wierszem, pisze muzykę, ktoś włącza utwór do swego repertuaru... I proszę, jest piosenka. Pamiętamy Ewę Demarczyk, Czesława Niemena, Marka Grechutę i ich "Tuwimowe" przeboje. A przecież lista artystów śpiewających wiersze Poety jest o wiele dłuższa.  Można wymieniać: Katarzyna Groniec, Leszek Długosz, Grzegorz Turnau, Magdalena Turowska, grupa Bez Jacka, ale też Strachy na Lachy, Włochaty, Buldog... Zaiste, Tuwim to fenomen: tekściarz ponadczasowy, ponadpokoleniowy, ponadgatunkowy.
 
Oczywiście najczęściej łączy się go z poezją śpiewną. Sięgają po niego uczniowie na konkursach szkolnych, czasami ze znakomitym skutkiem. Pamiętam, sprzed wielu lat, zasłyszaną na takim właśnie konkursie cudną melodię do wiersza "Żydek". Sięgają też wytrawni aktorzy i piosenkarze. Warto przypomnieć koncert z 33. Spotkań Zamkowych w Olsztynie (a potem także płytę) "Tuwim... Sam nie wiem". Dlatego naturalne, a wręcz nieodzowne wydało mi się wystawienie przez Teatr Roma spektaklu z tekstami Poety.

I tak się szczęśliwie złożyło, że co prawda ja do Warszawy nie dotarłam, za to artyści z Warszawy dotarli do Trójmiasta. Wydawało się, że wszystkie znaki na ziemi i niebie, a zwłaszcza nazwiska twórców spektaklu, zapowiadały niezapomniany wieczór. Rzeczywiście, w jakimś sensie był niezapomniany...
 
Tuwim jako autor tekstów sprawdza się znakomicie. Bo to niebywały humorysta, kpiarz, ale też szyderca, i jednocześnie niezwykły liryk, poeta rozckliwień i nostalgii. Jeśli jest przy tym dobrze zagrany, trudno oprzeć się jego czarowi i celności słowa. A zagrany był znakomicie. Myślę, że dla wielu widzów magnesem było nazwisko Joanny Lewandowskiej-Zbudniewek, i słusznie, bo to świetna artystka, tyle że tym razem specjalnie się nie wybija. Po prostu cały zespół gra bardzo równo i bardzo dobrze.
Teksty satyryczne Juliana Tuwima do scenicznych chyba nie należą, humor w nich cięty, ale też subtelny, oparty często na grze słów, balansujący na granicy absurdu, trudny do zagrania. A jednak te teksty tutaj żyły, skrzyły się dowcipem, poruszały widownię, i to zasługa aktorów. Dużo było w tym aktorstwie lekkości, zabawy, aury starych kabaretów. Do tego piękne głosy i ciekawe interpretacje piosenek, zwłaszcza tych dobrze znanych, bo Mistrz Satanowski włączył  do spektaklu "tuwimiana" innych muzyków. Kultowy "Grande valse brillante" u Ewy Demarczyk brzmiał dramatycznie i boleśnie. W "Kwiatach polskich" dramatyzmowi towarzyszy humor i autoironia, i ten ton przywrócono tekstowi. Dobór wierszy ciekawy, zróżnicowany. Były "Kwiaty polskie", "Bal w operze", "Do generałów", nawet "Ptasie radio". Jeszcze słowo o klimatycznej dekoracji, o znakomitej oprawie muzycznej orkiestry pod kierunkiem Jacka Kity, i można by zakończyć na zachwytach, ale... No właśnie - kolejny fenomen...
 
Rzecz w tym, że o ile poszczególne elementy spektaklu zachwycają, o tyle całość zdecydowanie mniej, i pozostawia jakiś niedosyt, niepokój, bo trudno powiedzieć, o czym to właściwie jest. Wątki, splatane na chwilę, rwą się, nie prowadząc donikąd, i czasem trudno dostrzec jakikolwiek związek między poszczególnymi tekstami. Postawa Poety, sugerowana w tytule, nie stanowi wystarczającej spoiny, a pełniejsze jego zrozumienie wymaga jednak od widza pewnej wiedzy o życiu i twórczości Tuwima.
Być może  moje wątpliwości związane z odbiorem całości są skutkiem przeniesienia spektaklu z Teatru Roma na scenę sopocką. Być może scenariusz na potrzeby tej sceny uległ zmianom. Być może aktorzy nie mieli na niewielkiej przestrzeni dość komfortowych warunków. Na pewno komfortowych warunków nie miała część widzów na widowni, wypełnionej po brzegi i zastawionej dodatkowymi krzesłami do granic absurdu. I to dopiero jest fenomen! Że mimo tego, co się często mówi, tak wielu ludzi łaknie teatru. I że, mimo tego, co się zwykło mówić, tak trudno to łaknienie zaspokoić. I że zaspokaja się je w taki sposób.
Fakt, że Atelier to maleńki teatrzyk, chętnych do zakupienia biletów zawsze tu dużo więcej niż miejsc. Ale mnożenie dostawek nie jest najlepszym rozwiązaniem problemu, zwłaszcza że sprzedawanie dodatkowych wejściówek na rozkładanych krzesełkach, ustawianych pod ścianami i na schodach, w cenie normalnego biletu, jest wątpliwym pomysłem na przyciągnięcie widza. Nie wiem, czy raczej nie na zniechęcenie. Szkoda.

A to nie koniec rozważań o fenomenach. Można by jeszcze o tym, że ludzie, w naszej cudownej epoce łatwego dostępu do lekkiej kultury masowej, niekłopotliwej i odpowiadającej na społeczne zapotrzebowanie, gardzą tym dobrodziejstwem i dziwnie garną się do teatru i do poezji.
I jeszcze o fenomenach ekonomicznych: jest popyt na teatr - a podaż? Pytanie nie na miejscu, bo sztuka to nie towar na sprzedaż? A dostawki?
 Ot, fenomeny...
 
Beata Bonik - specjalnie dla Strefy Piosenki.
 
Od redakcji:
W spektaklu "Tuwim dla dorosłych" występują:
Joanna Lewandowska - Zbudniewek, Magdalena Piotrowska, Anna Sroka, Jacek Bończyk, Arkadiusz Brykalski, Jan Janga Tomaszewski
Scenariusz i reżyseria: Jerzy Satanowski
Premiera: 15 stycznia 2011r.
 
Listopad 2017
Pn Wt Śr Cz Pt So N
2
28

Nadchodzące wydarzenia


22
Lis
2017
18:00
22 listopad 2017 18:00
KDK - Kutno, ul. Żółkiewskiego 4/CTMiT - Kutno, ul. Teatralna 1
XIII Ogólnopolski Festiwal Jeremiego Przybory Stacja Kutno 19 listopada (niedziela)CTMiT - Kutno, ul. Teatralna 1godz. 18.00 - [...]
22
Lis
2017
19:00
22 listopad 2017 19:00
Filharmonia Kaszubska. Wejherowskie Centrum Kultury - Wejherowo, ul. Sobieskiego 255
Andrzej Poniedzielski w najnowszym projekcie zatytułowanym Melo - Nie - Dramat. W programie dużo inteligentnego humoru, satyra i [...]
22
Lis
2017
19:00
22 listopad 2017 19:00
Bielański Ośrodek Kultury - Warszawa, ul. Goldoniego 1
Łukasz Majewski - Koncert promujący nową płytę pt. Niebajka. Jego piosenki wielokrotnie były [...]
23
Lis
2017
18:00
23 listopad 2017 18:00
KDK - Kutno, ul. Żółkiewskiego 4/CTMiT - Kutno, ul. Teatralna 1
XIII Ogólnopolski Festiwal Jeremiego Przybory Stacja Kutno 19 listopada (niedziela)CTMiT - Kutno, ul. Teatralna 1godz. 18.00 - [...]
23
Lis
2017
18:30
23 listopad 2017 18:30
Wawerskie Centrum Kultury - Warszawa, ul. Żegańska 1a
Teresa Drozda opowiada o osobie i twórczości Marii Czubaszek. Spotkanie w cyklu "Radiowe perełki". Wstęp [...]
 

Wspierane przez iCagenda

Facebook

SFbBox by enter-logic-seo.gr

© Wszelkie Prawa Zastrzeżone - 2017
Projekt i wykonanie CFTB.PL